Χρήστος Σ. Ζερεφός| Γενικός Γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών, Εθνικός Εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή

Η κλιματική αλλαγή χρειάζεται πολυεπιστημονική προσέγγιση

Η ανάγκη για μια στροφή
προς φιλικές για το περιβάλλον
πηγές ενέργειας γίνεται
πιο εμφανής.

Χρήστος Σ. Ζερεφός

 

Όπως ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Antonio Guterres στην πρόσφατη διάσκεψη για το κλίμα (COP27) που διεξήχθη το Νοέμβριο του 2022 στην Αίγυπτο: “We are on a highway to climate hell with our foot still on the accelerator”. Σύμφωνα και με την τελευταία έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) τα βασικά χαρακτηριστικά για την εξέλιξη του παγκόσμιου κλίματος στο μέλλον παραμένουν ανησυχητικά ενώ η αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι σημερινές συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα να βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 800.000 ετών. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρόλο που πρωτοπορεί παγκοσμίως στην προσπάθεια απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με μια άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Είναι σαφές ότι η ανάσχεση των προσπαθειών για την επίτευξη ενός κλιματικά ουδέτερου κόσμου και η συνεχιζόμενη εξάρτηση της ανθρωπότητας από την παραγωγή ενέργειας μέσω ορυκτών καυσίμων θα οδηγήσει στη συνέχιση της κλιματικής κρίσης.

Οι απειλές στο περιβάλλον εξαιτίας της κλιματικής κρίσης είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη Μεσό-γειο, η οποία έχει αναγνωριστεί ως μία από τις πιο ευάλωτες περιβαλλοντικά περιοχές παγκοσμίως. Για παράδειγμα, οι πρόσφατοι καύσωνες και οι πυρκαγιές σε όλες τις μεσογειακές χώρες, καθώς και ο σχηματισμός ισχυρών καιρικών συστημάτων και πλημμυρών, αποτελούν σημαντικές απειλές σε περιφερειακή κλίμακα. Ταυτόχρονα, οι ενεργειακές απαιτήσεις αυξάνονται κατά τη διάρκεια ακραίων κλιματικών επεισοδίων (π.χ. καύσωνες) και χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα πιο ισχυρό και βιώσιμο ενεργειακό σχέδιο στην περιοχή. Ως εκ τούτου, η ανάγκη για μια στροφή προς φιλικές προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας γίνεται πιο εμφανής. Η περιοχή της Μεσογείου μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πυλώνα για την παραγωγή ενέργειας και την ενεργειακή ασφάλεια στην ΕΕ καθώς διαθέτει σημαντικές πηγές ενέργειας όπως το ηλιακό και αιολικό δυναμικό, η κυματική και παλιρροιακή ενέργεια και η γεωθερμία. Οι ήδη υπάρχουσες τεχνολογίες όπως τα ηλιακά πάνελ και τα αιολικά πάρκα πρέπει να επεκταθούν και να εκσυγχρονιστούν ενώ ταυτόχρονα, είναι επιτακτική ανάγκη να ενισχυθούν και νέες τεχνολογίες για την υπεράκτια παραγωγή ενέργειας από πλωτές ανεμογεννήτριες και κυματογεννήτριες, καθώς και τεχνολο-γίες για γεωθερμικά συστήματα.

Συνολικά, στο πλαίσιο της εξελισσόμενης κλιματικής κρίσης, είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη για απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής δεν αφορά μόνο στις φυσικές επιστήμες αλλά επειδή υπεισέρχονται στη μελέτη του μια σειρά από πολιτικοοικονομικές παραμέτρους, αποτελεί ένα πρόβλημα που απαιτεί πολυεπιστημονική προσέγγιση. Το κόστος, π.χ. της μη δράσεως στο τέλος του αιώνα μας για τη χώρα μας θα υπερβεί τα 700 δισεκατομμύρια ευρώ, το οποίο μπορεί να μετριαστεί περίπου στο μισό εάν γίνει σωστή προσαρμογή στην σημερινή κλιματική κατάσταση. Αυτά αναφέρονται εκτενώς στην Έκθεση της Τραπέζης της Ελλάδος για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην οικονομία και στην κοινωνία της χώρας μας γενικότερα. Το συμπέρασμα είναι ότι απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια σε παγκόσμιο επίπεδο ώστε το κλίμα του πλανήτη μας να μην επηρεάζεται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες.