Ανδρέας Μούτσελος| Μαθητής Α’ Λυκείου, Εκπαιδευτήρια Δούκα

Ηθική πάνω από την επιστημονική τελειότητα

Όλοι γνωρίζουμε πως στις μέρες μας η τεχνολογία μαζί με την επιστήμη εξελίσσονται με ραγδαίους ρυθμούς. Αναφορικά με τον τομέα της γενετικής και της επιγενετικής, τα επιτεύγματα και οι ανακαλύψεις των τελευταίων ετών θυμίζουν ταινία επιστημονικής φαντασίας. Ας πάρουμε για παράδειγμα τα “designer babies”.

Η έννοια των “designer babies” αναφέρεται στην ιδέα της χρήσης γενετικής μηχανικής και άλλων τε-χνολογιών για την επιλογή συγκεκριμένων επιθυμητών χαρακτηριστικών για ένα παιδί, όπως η ευφυΐα, η φυσική εμφάνιση ή η αθλητική ικανότητα. Τόσο σε γενικά όσο και σε ειδικά πλαίσια, η εν λόγω ιδέα έχει προκαλέσει σημαντικές ηθικές διαμάχες και συζήτηση. Πάνω στο ζήτημα περιπλέκονται οι έννοιες της ηθικής, της βιοηθικής, καθώς επίσης ανθίζουν οι προβληματισμοί για την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη του διδύμου τεχνολογίας- επιστήμης.

Μία από τις κυριότερες ηθικές ανησυχίες γύρω από τα “designer babies” είναι η δυνατότητα δημι-ουργίας μιας γενετικά ευνοημένης τάξης, την οποία θα μπορούν να αξιοποιήσουν μόνο όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν τα έξοδα της διαδικασίας, διογκώνοντας έτσι τις υπάρχουσες κοι-νωνικές ανισότητες. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κοινωνία όπου ορισμένα άτομα θεωρούνται ανώτερα από άλλα με βάση τη γενετική τους σύνθεση, καθώς επίσης θα μπορούσε να επιδεινώσει τις υπάρχουσες προκαταλήψεις και διακρίσεις.

Μια άλλη ηθική ανησυχία πυροδοτεί η δυνατότητα χρήσης της εν λόγω τεχνολογίας για ζητήματα ευ-γονικής, βασισμένα στην ιδέα δημιουργίας μιας «κύριας φυλής» μέσω επιλεκτικής αναπαραγωγής. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει στην εξάλειψη ορισμένων χαρακτηριστικών ή ομάδων ανθρώπων που θα παραβίαζαν τις αρχές της ισότητας και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Υπάρχουν, επίσης, ανησυχίες σχετικά με την πιθανότητα ανεπιθύμητων συνεπειών, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας εισαγωγής νέων ασθενειών ή γενετικών διαταραχών ή δημιουργίας γενετικής μονοκαλλιέργειας που θα μπορούσε να καταστήσει τον πληθυσμό πιο ευάλωτο σε ορισμένες ασθένειες. Πέραν των προαναφερ-θέντων, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με το εάν οι γονείς έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τη γενετική σύνθεση του παιδιού τους και εάν τέτοιες αποφάσεις πρέπει να αφήνονται στα άτομα ή στην κοινωνία συνολικά.

Γενικά, η ηθική της γενετικής τροποποίησης είναι ένα περίπλοκο και αμφιλεγόμενο ζήτημα που γεννά σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τις ηθικές συνέπειες της αλλαγής των ανθρώπινων γονιδίων. Ενώ η γενετική τροποποίηση έχει τη δυνατότητα να θεραπεύσει ασθένειες και να ενισχύσει τις ανθρώπινες ικανότητες, εγείρει επίσης ανησυχίες για τον γενετικό ντετερμινισμό, τη δημιουργία μιας γενετικής υποκα-τηγορίας και την πιθανότητα ανεπιθύμητων συνεπειών. Ως αποτέλεσμα, είναι σημαντικό να εξετάσουμε προσεκτικά τις ηθικές συνέπειες της γενετικής τροποποίησης και να διασφαλίσουμε ότι χρησιμοποιείται με υπεύθυνο και ηθικό τρόπο. Καταλήγουμε, λοιπόν, στο συμπέρασμα πως η επιστήμη και τεχνολογία χρειάζονται όρια. Αυτά τα όρια, συνεπώς, μπορεί να τα θέσει μόνο η ηθική και γι’ αυτό μπορούμε να την θεωρήσουμε ένα καλό φίλτρο απέναντι στον επιστημονικό ιδεαλισμό και την τάση της επιστημονικής κοινότητας να αγγίξει το τέλειο. Αντίθετα όμως η αμφισημία που κρύβει η έννοια της βιοηθικής μάς γεννά μερικές απορίες. Είμαστε έτοιμοι να υποδεχτούμε το μέλλον της τεχνολογίας; Μπορούμε τελικά να ελέγξουμε την ίδια μας την δύναμη; Και τέλος, είναι το τέλειο τελικά και ωφέλιμο;