Αντωνία Κόντα| Δασκάλα, Εκπαιδευτήρια Δούκα

Συμπερίληψη – Ίσες ευκαιρίες στην Εκπαίδευση!

Είναι γεγονός πως στις σύγχρονες κοινωνίες οι βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις, τα στερεότυπα και η συναισθηματική αποξένωση- ακόμα και μέσα στην οικογένεια- συχνά οδηγούν σε βίαιες συμπεριφορές εις βάρος ατόμων ή κοινωνικά ευάλωτων ομάδων. Δεν είναι ακραίο να υποστηρίξουμε πως η κοινωνική παθογένεια καθρεφτίζεται και σε περιστατικά βίας εντός του σχολικού περιβάλλοντος.

Εύλογα, λοιπόν, γεννάται το ερώτημα για τον ρόλο του σχολείου και του σύγχρονου εκπαιδευτικού τόσο στην αναζήτηση των αιτιών των φαινομένων βίας όσο και στην καταπολέμησή τους εντός και εκτός της σχολικής κοινότητας. Μπορεί, όμως, το σχολείο να κάνει την αλλαγή και, αν ναι, με ποιο τρόπο;

Τα παιδιά, όπως είναι φυσικό, με την είσοδό τους στο σχολείο φέρουν ιδιαιτερότητες, διαφορετικές κουλτούρες και συμπεριφορές, αλλά και ανισότητες, που οφείλονται σε κοινωνικούς, οικονομικούς, πολιτισμικούς, καθώς και ατομικούς παράγοντες. Η κατανόηση της μοναδικότητας κάθε παιδιού και η εκτίμηση των προσωπικών εκπαιδευτικών αναγκών του μέσα στο σχολείο οδηγούν σε μια διαφορετική εκπαιδευτική προσέγγιση, αυτή της συμπερίληψης.

Η Συμπεριληπτική Εκπαίδευση είναι μία έννοια με εξαιρετική ευρύτητα που περικλείει αξίες, ανθρώπινα δικαιώματα και ξεκινά από τον εκδημοκρατισμό του σχολείου, για να επιτύχει τον εκδημοκρατισμό της ίδιας της κοινωνίας. Αποτελεί μία διαδικασία ατέρμονη, η οποία υπερασπίζεται το δικαίωμα όλων των παιδιών να συμμετέχουν ισότιμα στη μάθηση, ανεξάρτητα από το χρώμα, τη θρησκεία, την ικανότητα ή οποιαδήποτε άλλη ιδιαιτερότητα. Ανταποκρίνεται στην ετερότητα και την αναγκαιότητα για μία ολική εκπαιδευτική προσέγγιση, ένα ενιαίο σχολείο, που συμπεριλαμβάνει αδιάκριτα όλους τους μαθητές και ταυτόχρονα προσαρμόζεται στις εκπαιδευτικές ανάγκες καθενός, για να καταπολεμήσει τα προβλήματα που παρεμποδίζουν την ενιαία εκπαίδευση και οδηγούν στον σχολικό αποκλεισμό.

Μέσω της συνεκπαίδευσης των μαθητών γίνεται βίωμα η ενσυναίσθηση, η κατανόηση του εαυτού μα και του άλλου, η ευθύνη, η αλληλεγγύη και καλλιεργείται μία κουλτούρα συμπερίληψης στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον. Αξιοποιεί ως εργαλεία ομαδοσυνεργατικές και ερευνητικές μεθόδους μάθησης και επενδύει στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των μελών των ανομοιογενών μαθητικών ομάδων εργασίας. Ενδυναμώνει την αίσθηση της ασφάλειας και του ανήκειν των μαθητών και επιδιώκει τη δημιουργία ενός κοινού αξιακού συστήματος και οράματος, όπου κάθε παιδί έχει φυσική παρουσία και «φωνή», ενεργό συμμετοχή και ίσα δικαιώματα.

Στον «πολύμορφο καμβά» ενός συμπεριληπτικού σχολείου ο ρόλος των εκπαιδευτικών φαίνεται ιδιαί-τερα απαιτητικός. Οι εκπαιδευτικοί έχουν χρέος να επιμορφώνονται διαρκώς σε θέματα προώθησης της συμπερίληψης και αξιοποίησης της διαφορετικότητας και να γνωρίζουν καλά τους μαθητές τους, ώστε να είναι σε θέση να διαμεσολαβούν, να τροποποιούν μεθόδους διδασκαλίας, να εντάσσουν εξατομικευμέ-νες προσεγγίσεις, να προσαρμόζουν εναλλακτικές διδακτικές τεχνικές και ποικίλους τρόπους μάθησης εντός του κοινού προγράμματος προς όφελος της ακαδημαϊκής προόδου και της συναισθηματικής ωρίμανσης όλων των μαθητών.

Οι παιδαγωγοί των εκπαιδευτικών μονάδων, που εντάσσουν πρακτικές συμπερίληψης στα προ-γράμματά τους, σχεδιάζουν με την ενεργό συμμετοχή της μαθητικής κοινότητας δραστηριότητες, που απευθύνονται σε όλους τους μαθητές και στον καθένα χωριστά. Επιδιώκουν τη συνεργασία με άλλα οργανωμένα- ή και άτυπα – περιβάλλοντα μάθησης και κατάρτισης, όπως άλλα σχολεία, δομές επαγγελματικής κατάρτισης ατόμων με αναπηρία, περιβαλλοντικές και ανθρωπιστικές οργανώσεις, καθώς και χώρους αναψυχής και πολιτισμού, ώστε οι μαθητές να αποκτούν γνώσεις μα και κοινωνική συνείδηση.

Για την επιτυχία βέβαια της συμπεριληπτικής προσέγγισης της εκπαίδευσης υπάρχουν βασικές προϋποθέσεις… Απαιτείται η στενή αλληλεπίδραση μεταξύ των εκπαιδευτικών, της σχολικής ηγεσίας, των μαθητών, των γονέων, καθώς και της τοπικής και ευρύτερης κοινωνίας και, επίσης, είναι απαραίτητη η αλλαγή της αρνητικής στάσης των ενηλίκων απέναντι σε ένα σχολείο ανοιχτό στη διαφορετικότητα.

Οι σύγχρονες μελέτες δυσκολεύονται να διαχωρίσουν την κουλτούρα του σχολείου από την κουλτού-ρα της κοινωνίας και μας προτρέπουν να στραφούμε σε έναν περισσότερο συμπεριληπτικό τρόπο σκέψης και δράσης μέσα στα σχολεία, ώστε οι πολίτες του αύριο να απολαμβάνουν ίσες ευκαιρίες, ειρήνη και ευτυχία στο κοινωνικό και επαγγελματικό τους περιβάλλον. Αυτό καταδεικνύει τη σημαντικότητα της Συμπεριληπτικής Εκπαίδευσης και ίσως, οδηγήσει στο μέλλον σε μία άρδην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, σύμφωνα με τις αρχές της συμπερίληψης.

 

Η κατανόηση της μοναδικότητας
κάθε παιδιού και η εκτίμηση των προσωπικών
εκπαιδευτικών αναγκών του μέσα στο σχολείο
οδηγούν σε μια διαφορετική εκπαιδευτική
προσέγγιση, αυτή της συμπερίληψης.