Βασιλική Κούρτη| Μαθήτρια Β’ Λυκείου, Εκπαιδευτήρια Δούκα

Συνύπαρξη… δικαιώματα και υποχρεώσεις στη σωστή δόση

Δεν πρέπει σε κανέναν άνθρωπο
να επιτρέπουμε να παραβιάζει
τα όρια της ελευθερίας μας.


Βασιλική Κούρτη

 

Δικαιώματα και υποχρεώσεις, δύο λέξεις τις οποίες αν καλούμουν να τις «παντρέψω» με κάποιο τρόπο θα χρησιμοποιούσα τη λέξη «ελευθερία». Τα δικαιώματα, λοιπόν, είναι η αρχή της ελευθερίας, καθώς συμβάλλουν στην καλλιέργεια, ανάπτυξη και διαμόρφωση της προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου.

Τα όρια, όμως, της ελευθερίας είναι αυτά που ονομάζουμε υποχρεώσεις. Όπως ακούγεται και σε μια ευρέως γνωστή φράση… «Η ελευθέρια του ενός σταματάει εκεί που αρχίζουν και θίγονται τα όρια της ελευθέριας των άλλων». Βασικές υποχρεώσεις όλων των ανθρώπων είναι αυτές απέναντι στο σύνολο, όπως να πληρώνουμε φόρους, να σεβόμαστε το περιβάλλον, τα δικαιώματα των άλλων, τη δημοκρα-τία… Παρατηρώντας και αναλύοντας αυτές τις έννοιες, αντιλαμβανόμαστε πως ζητούμενο είναι η ομαλή συνύπαρξή τους και η ποσόστωση.

Το ερώτημα λοιπόν είναι αν μπορούν τελικά αυτές οι έννοιες να συνυπάρξουν αρμονικά και να συμβά-λουν στη εύρυθμη λειτουργία ενός κράτους. Η απάντηση προφανώς και είναι ναι. Ως Έλληνες μάλιστα που είμαστε, μπορούμε να παρατηρήσουμε πως στη χώρα μας καταφέρνουν και κυριαρχούν δύο έννοι-ες, οι οποίες δύσκολα συνδυάζονται, το μέτρο και το πάθος. Το μέτρο εκφράζει τον αυτοέλεγχο και την αυτοσυγκράτηση, ενώ το πάθος εκφράζει τον πόθο κάθε Έλληνα για τη ζωή. Πώς σχετίζονται όμως όλα αυτά με τη βία; Υπάρχει ένα μότο που συγχρόνως αποτελεί και απαραβίαστο κανόνα, το οποίο αναφέρει πως καμία μορφή βίας δεν είναι αποδεκτή από όπου και αν προέρχεται. Προφανώς κανένας μας δεν ίναι υποχρεωμένος να υποστεί οποιασδήποτε μορφής βία, ασκούμενη με κάθε αφορμή, διατηρώντας μάλιστα στάση ψυχρής απάθειας.

Η οποιαδήποτε επιθετική συμπεριφορά μπορεί να οφείλεται σε αναπαραγωγή βίαιων συμπεριφορών που μπορεί κάποιος να έχει βιώσει. Μία ακόμη αιτία στην οποία μπορώ να αποδώσω την υιοθέτηση επιθετικής συμπεριφοράς, είναι η ανακλαστική αντίδραση του ατόμου σε περίπτωση που νιώσει απειλή. Εδώ, λοιπόν, επανερχόμαστε στον κανόνα, ο οποίος -όπως όλοι οι κανόνες- έχει εξαιρέσεις. Ένα από τα δικαιώματα, στα οποία αναφερθήκαμε πρωτύτερα, είναι και το δικαίωμα της αντίστασης ή αλλιώς αυτοάμυνας. Όταν πέφτουμε θύματα βίαιων συμπεριφορών, τίθενται σε κίνδυνο η ζωή μας, η υγεία μας, ακόμα και η ακεραιότητα της προσωπικότητάς μας. Η προστασία όλων των παραπάνω όμως είναι δικαίωμα του καθενός, δικαίωμα που αποκαλείται «νόμιμη άμυνα».

Δεν έχουμε την τύχη να ζούμε σε εποχές ενδιαφέρουσες για τη νεολαία, όπως ο Μάης του ‘68, που κυριαρχούσαν συνθήματα όπως «φαντασία στην εξουσία» ή «θέλουμε έναν καλύτερο κόσμο και τον θέλουμε τώρα», τα οποία αναδεικνύουν με ενάργεια τον αγώνα και την προσπάθεια που κατέβαλλαν οι νέοι για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό σύνθημα της εποχής είναι το «απαγορεύεται να απαγορεύεται», το οποίο βέβαια, προσωπικά θα το χαρακτήριζα ως ουτοπικό, καθώς μετατρέπει την ελευθερία σε ελευθεριότητα.

Μέσα από όλα αυτά, λοιπόν, προβάλλεται ένα μήνυμα, το οποίο καλό θα ήταν όλοι ως πολίτες, ανε-ξαρτήτως ηλικίας ή ωριμότητας να βάλουμε καλά στο μυαλό μας. Δεν πρέπει σε κανέναν άνθρωπο να επιτρέπουμε να παραβιάζει τα όρια της ελευθερίας μας. Αν αντιληφθούμε κάτι τέτοιο, είμαστε έτοιμοι να την προασπίσουμε όπως αρμόζει σε πολίτες του κόσμου που φιλοδοξούμε να είμαστε.