Δήμητρα Καμπυλαυκά| Μαθήτρια Β’ Λυκείου, Εκπαιδευτήρια Δούκα

Τα Όρια και η Σημασία τους σε Παιδιά κι Εφήβους

Τα όρια άμεσα καθορίζουν
το ποιοι είμαστε, σε τι αποσκοπούμε,
πώς εξελισσόμαστε.

Δήμητρα Καμπυλαυκά

 

Χάος. Σκοτάδι, κενό, ψύχος. Η αρχή του κόσμου μας και μια πιθανή εικόνα του σήμερα, αν οι ίδιοι οι άνθρωποι δεν συγκροτούσαν πολιτείες βασιζόμενες σε κανόνες και αξίες. Απαγόρευση, παραβίαση, τιμωρία. Σίγουρα αντιλαλούν αρνητικά ακούσματα. Όμως, αν ο καθένας αναρωτηθεί τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν στη ζωή μας, θα καταφέρει να αντικρίζει τον κόσμο από διαφορετική οπτική γωνία. Κι αυτό διότι λειτουργούν ως ανασταλτικοί παράγοντες σε βλαβερές κι επικίνδυνες επιθυμίες, πράξεις και πεποιθήσεις που απειλούν τους ίδιους τους αυτουργούς ή το ευρύτερο περιβάλλον τους. Έτσι και τα νεότερα βλαστάρια, οι πρώιμοι καρποί της κοινωνίας μόνο να επωφεληθούν μπορούν από τη «συμφωνία» μεταξύ των ίδιων και συνομηλίκων, γονέων, συγγενών και αγνώστων σε κάθε τομέα της επίγειας ύπαρξής τους.

Ο άνθρωπος αρχίζει να ανακαλύπτει και να εξερευνά κιόλας από τις πρώτες μέρες του ερχομού του σε τούτο τον επιφανή κόσμο, γεμάτο από ερωτήματα, βιώματα και εμπειρίες που θα τον διαμορφώσουν στη συνέχεια. Όπως ο γλύπτης σκαλίζει και δίνει μορφή στο δημιούργημά του, με παρόμοιο τρόπο ένα νεογνό, μέχρι να ενηλικιωθεί, συλλέγει στιγμές και σημεία στο χρόνο, κουκκίδες στην απέραντη -όπως φαντάζει τουλάχιστον- ευθεία, για να ανακαλύψει τον εαυτό του, να θέσει στόχους και όνειρα. Η περί-οδος, λοιπόν, της παιδικής και εφηβικής ηλικίας φαντάζει άκρως σημαντική για τη μετέπειτα πορεία του ατόμου και αποτελεί τον λόγο για τον οποίο θεωρείται απαραίτητο να οριστούν όρια στη συμπεριφορά και τις ελευθερίες του ατόμου. Ξεσπάσματα θυμού, συναναστροφές, σχολικές επιδόσεις και βαθμοί, στυλιστικές επιλογές, ερωτικές σχέσεις, ωράρια, διατροφικές συνήθειες και ενδιαφέροντα αποτελούν ελάχιστες από τις αφορμές και συνάμα ζητήματα για τα οποία η οριοθέτηση επιδιώκεται επανειλημμένα. Ιδιαίτερα στη μετάβαση από την προεφηβική στην εφηβική φάση, οι αλλαγές που συντελούνται στο σώμα, τα μπερδεμένα και ξαφνικά συναισθήματα που κατακλύζουν την ψυχή και το πνεύμα -σαν βρεγμένα ρούχα μπλεγμένα σε σκοινί- σε συνδυασμό με την ανάγκη απογαλακτισμού και αυτοεπιβεβαίωσης οδηγούν στην οριοθέτηση.

«Η ελευθερία μας τελειώνει εκεί που αρχίζει η ελευθερία του άλλου». Θα συνειδητοποιούσαμε καλύτερα σε ποια θέματα έχουμε δικαίωμα γνώμης κι επέμβασης, αν πορευόμαστε σύμφωνα με αυτό το ρητό, βέβαια με εξαιρέσεις πάντα στον κανόνα, όταν πρόκειται για θέματα υγείας και προστασίας. Οι κανόνες προσφέρουν τη δυνατότητα στον νέο να παραμείνει ασφαλής, να ακολουθεί, τις περισσότερες φορές, το σωστό μονοπάτι και να αναγνωρίζει το καλό από το κακό, όσο περίεργο ή ακατόρθωτο κι αν ακούγεται. Παρόλα αυτά, ας λαμβάνουμε υπόψη και την περίπτωση που κυριαρχεί η υπερβολή και το αποτέλεσμα είναι να εγκλωβιστεί ο μελλοντικός ενήλικας σε έναν φαύλο κύκλο αναξιοπιστίας, αμ-φιβολίας και συναισθηματικής απομόνωσης λόγω χαμένων στιγμών, κουκκίδων. Η ισορροπία σε κάθε ακροβάτη είναι η αφετηρία και το τέλος.

«Θα βγω με τα παιδιά σήμερα», «Θέλεις να ρισκάρουμε;», «Θα δω περισσότερη ώρα τηλεόραση», «Θα αγοράσω αυτό το φόρεμα, τι λες;», απλές καθημερινές φράσεις που αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε κάθε σπιτικό, παρέα, κοινωνικό περίγυρο. Το σίγουρο πάντως είναι πως τα όρια άμεσα καθορίζουν το ποιοι είμαστε, σε τι αποσκοπούμε, πώς εξελισσόμαστε. Με γνώμονα τη λογική και τον σεβασμό στα έμφυτα δικαιώματα, αλλά και τις υποχρεώσεις του κάθε ανηλίκου είναι απαραίτητο να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες και ο χαρακτήρας, οι ικανότητες και δυνατότητες του ατόμου.

Ο κόσμος μας, χωρίς άγραφους ή θεσμοποιημένους κανόνες, σίγουρα, θα αποτελούσε μια απέραντη ζούγκλα με τους ανθρώπους να επιβιώνουν ως άγρια θηράματα χωρίς σύνεση κι ενσυναίσθηση.